Czym jest umowa agencyjna w świetle Kodeksu Cywilnego?
Umowa agencyjna, uregulowana w artykułach 758–764 Kodeksu cywilnego, jest jedną z kluczowych umów w obrocie profesjonalnym. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z innymi osobami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy, albo do zawierania ich w jego imieniu.
Kluczowym elementem jest tutaj stałość współpracy oraz profesjonalny charakter działalności agenta. Przeczytaj też artykuł: Umowa agencyjna – jak działa i dla kogo jest przeznaczona?
Główne obowiązki agenta i dającego zlecenie
Agent jest obowiązany w szczególności do przekazywania dającemu zlecenie wszelkich informacji mających znaczenie dla dającego zlecenie oraz przestrzegania jego wskazówek uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmowania czynności potrzebnych do ochrony praw dającego zlecenie.
- Stałe pośredniczenie przy zawieraniu umów lub ich zawieranie w imieniu zleceniodawcy
- Lojalność i dbałość o interesy dającego zlecenie
- Przekazywanie istotnych informacji rynkowych i o kontrahentach
- Obowiązek zachowania poufności informacji handlowych
Wynagrodzenie agenta – prowizja i jej rodzaje
Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli zostały one zawarte w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju.
Prowizja delcredere
W umowie agencyjnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja delcredere), w piśmie pod rygorem nieważności, przyjmuje odpowiedzialność za wykonanie zobowiązania przez klienta. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów z określonym klientem.
Terytorium i wyłączność w umowie agencyjnej
Strony mogą w umowie zastrzec wyłączność dla agenta na określonym obszarze geograficznym lub dla określonej grupy klientów. W takim przypadku agentowi przysługuje prowizja od wszystkich umów zawartych przez dającego zlecenie na tym terytorium lub z tą grupą klientów, nawet jeśli agent nie brał bezpośredniego udziału w ich zawieraniu.
Świadczenie wyrównawcze po rozwiązaniu umowy
Zgodnie z art. 764³ KC, po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie o świadczenie wyrównawcze przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności.
Jak sporządzić umowę agencyjną krok po kroku?
- 1Określenie stron (firmy, NIP, adresy, reprezentacja)
- 2Definicja zakresu działalności agenta (pośredniczenie vs zawieranie umów)
- 3Ustalenie terytorium lub grupy klientów (ewentualna wyłączność)
- 4Szczegółowe zasady obliczania i wypłaty prowizji
- 5Zasady rozliczeń i raportowania działań agenta
- 6Okres wypowiedzenia i przyczyny natychmiastowego rozwiązania
Rozwiązanie umowy agencyjnej
Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku i na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane. Jeżeli strony ustalą dłuższe terminy, termin dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin dla agenta.