Umowa agencyjna – wzór 2026 i kluczowe klauzule

Czym jest umowa agencyjna w świetle Kodeksu Cywilnego?

Umowa agencyjna, uregulowana w artykułach 758–764 Kodeksu cywilnego, jest jedną z kluczowych umów w obrocie profesjonalnym. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z innymi osobami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy, albo do zawierania ich w jego imieniu.

Kluczowym elementem jest tutaj stałość współpracy oraz profesjonalny charakter działalności agenta. Przeczytaj też artykuł: [Umowa agencyjna – jak działa i dla kogo jest przeznaczona?](/blog/umowa-agencyjna-jak-dziala)

Główne obowiązki agenta i dającego zlecenie

Agent jest obowiązany w szczególności do przekazywania dającemu zlecenie wszelkich informacji mających znaczenie dla dającego zlecenie oraz przestrzegania jego wskazówek uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmowania czynności potrzebnych do ochrony praw dającego zlecenie.

Stałe pośredniczenie przy zawieraniu umów lub ich zawieranie w imieniu zleceniodawcy
Lojalność i dbałość o interesy dającego zlecenie
Przekazywanie istotnych informacji rynkowych i o kontrahentach
Obowiązek zachowania poufności informacji handlowych

Wynagrodzenie agenta – prowizja i jej rodzaje

Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w umowie określony, agentowi należy się prowizja. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli zostały one zawarte w wyniku jego działalności lub jeżeli zostały zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju.

Prowizja delcredere

W umowie agencyjnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodzeniem (prowizja delcredere), w piśmie pod rygorem nieważności, przyjmuje odpowiedzialność za wykonanie zobowiązania przez klienta. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów z określonym klientem.

Terytorium i wyłączność w umowie agencyjnej

Strony mogą w umowie zastrzec wyłączność dla agenta na określonym obszarze geograficznym lub dla określonej grupy klientów. W takim przypadku agentowi przysługuje prowizja od wszystkich umów zawartych przez dającego zlecenie na tym terytorium lub z tą grupą klientów, nawet jeśli agent nie brał bezpośredniego udziału w ich zawieraniu.

Świadczenie wyrównawcze po rozwiązaniu umowy

Zgodnie z art. 764³ KC, po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównawczego, jeżeli w czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów z dotychczasowymi klientami, a dający zlecenie czerpie nadal znaczne korzyści z umów z tymi klientami. Roszczenie o świadczenie wyrównawcze przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów zawartych przez dającego zlecenie z tymi klientami, przemawiają za tym względy słuszności.

Jak sporządzić umowę agencyjną krok po kroku?

Określenie stron (firmy, NIP, adresy, reprezentacja)
Definicja zakresu działalności agenta (pośredniczenie vs zawieranie umów)
Ustalenie terytorium lub grupy klientów (ewentualna wyłączność)
Szczegółowe zasady obliczania i wypłaty prowizji
Zasady rozliczeń i raportowania działań agenta
Okres wypowiedzenia i przyczyny natychmiastowego rozwiązania

Rozwiązanie umowy agencyjnej

Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w pierwszym roku, na dwa miesiące naprzód w drugim roku i na trzy miesiące naprzód w trzecim i następnych latach trwania umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane. Jeżeli strony ustalą dłuższe terminy, termin dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin dla agenta.

FAQ

Czy agent musi być przedsiębiorcą?

Tak, umowa agencyjna to kontrakt między dwoma profesjonalistami. Agent musi prowadzić działalność gospodarczą. Jeśli chcesz zlecić komuś sprzedaż, a ta osoba nie ma firmy, powinieneś skorzystać z umowy zlecenia.

Co to jest świadczenie wyrównawcze?

To rekompensata dla agenta za zbudowanie bazy klientów, z której zleceniodawca będzie korzystał po zakończeniu współpracy. Jej wysokość nie może przekroczyć średniego rocznego wynagrodzenia agenta z ostatnich 5 lat.

Czy można wypowiedzieć umowę agencyjną bez zachowania okresu wypowiedzenia?

Tak, ale tylko z ważnych powodów, czyli w przypadku rażącego naruszenia obowiązków przez jedną ze stron. W innym przypadku obowiązują ustawowe lub umowne terminy wypowiedzenia.

Jak obliczyć wysokość prowizji delcredere?

Wysokość prowizji delcredere jest ustalana przez strony w umowie. Powinna ona być wyższa niż standardowa prowizja, ponieważ agent przejmuje na siebie ryzyko niewypłacalności kontrahenta.