Zasada ogólna: umowa zlecenie jest oskładkowana
Z tytułu umowy zlecenia zleceniobiorca co do zasady podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu (społeczne) oraz zdrowotnemu. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne — zleceniobiorca może do niego przystąpić, ale nie musi. Składki finansowane są częściowo przez zleceniodawcę (pracodawcę), a częściowo potrącane ze świadczenia zleceniobiorcy.
Kto jest zwolniony z ZUS przy zleceniu?
- Uczniowie szkół ponadpodstawowych i studenci do 26. roku życia — zwolnieni z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego
- Zleceniobiorca, który jednocześnie pracuje na etacie z wynagrodzeniem co najmniej równym minimalnemu — z tytułu zlecenia płaci tylko ubezpieczenie zdrowotne (brak ubezpieczeń społecznych)
- Emeryci i renciści — podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (brak wyjątku), ale mogą uniknąć chorobowego
| Typ zleceniobiorcy | Ubezpieczenia społeczne | Zdrowotne | Chorobowe |
|---|---|---|---|
| Ogólny (zleceniobiorca) | Obowiązkowe | Obowiązkowe | Dobrowolne |
| Student / uczeń do 26 lat | Brak | Brak | Brak |
| Etatowiec z min. wynagrodzeniem | Brak z umowy zlecenia | Obowiązkowe | Brak |
| Emeryt / rencista | Obowiązkowe | Obowiązkowe | Dobrowolne |
Zbieg tytułów ubezpieczenia — jak to działa?
Jeśli zleceniobiorca ma kilka umów zleceń, obowiązkowe ubezpieczenia społeczne muszą być odprowadzane z każdej umowy, aż łączna podstawa wymiaru składek osiągnie minimalną płacę (w 2026 r. 4 666 zł brutto). Po przekroczeniu tego progu kolejne umowy dają tylko ubezpieczenie zdrowotne. Wyjątek: zleceniobiorca może zgłosić się dobrowolnie z wyższej podstawy.
Uwaga — odpowiedzialność zleceniodawcy
Zgłoszenie zleceniobiorcy do ZUS i odprowadzenie składek to obowiązek zleceniodawcy. Za zaniechanie grożą zaległości, odsetki i kary. Pamiętaj też, że niedopełnienie tego obowiązku skutkuje solidarną odpowiedzialnością ze zleceniobiorcą.
Stawki składek ZUS na umowie zlecenia w 2026 roku
| Składka | Płaci zleceniodawca | Płaci zleceniobiorca |
|---|---|---|
| Emerytalna (19,52%) | 9,76% | 9,76% |
| Rentowa (8%) | 6,5% | 1,5% |
| Wypadkowa (ok. 1,67%) | 1,67% | Brak |
| Chorobowa (2,45%) | Brak | 2,45% (dobrowolna) |
| Zdrowotna (9%) | Brak | 9% (brak możliwości odliczenia) |